top of page

โจเซฟ ชิลลิงเงอร์กับตำราการประพันธ์ปี 1946: เรียนดนตรีผ่านรูปแบบตัวเลขที่ผู้ใช้แอปสอนเปียโนออนไลน์นำไปฝึกได้

14 นาทีที่ผ่านมา
ยาว 2 นาที

คนจำนวนไม่น้อยมองการแต่งเพลงเป็นเรื่องของแรงบันดาลใจล้วน ๆ แต่ในช่วงทศวรรษ 1930 มีครูสอนการประพันธ์คนหนึ่งในนิวยอร์กที่พยายามอธิบายจังหวะ ทำนอง และเสียงประสานด้วยหลักคณิตศาสตร์อย่างเป็นระบบ

ครูคนนั้นคือโจเซฟ ชิลลิงเงอร์ (Joseph Schillinger) เกิดปี 1895 ที่เมืองคาร์คิฟ ย้ายไปสหรัฐอเมริกาในปี 1928 และเสียชีวิตปี 1943 แนวคิดของชิลลิงเงอร์ยังถูกพูดถึงในแวดวงการเรียนดนตรีจนถึงปัจจุบัน เพราะเปลี่ยนคำถามจากการแต่งอย่างไรให้ไพเราะ มาเป็นการถามว่ารูปแบบนี้สร้างขึ้นจากอะไร

ผู้ซ้อมในปทุมธานีนำแนวคิดนี้มาใช้ได้โดยไม่ต้องอ่านตำราทั้งเล่ม เพียงจับหลักที่ว่าจังหวะซับซ้อนหลายแบบเกิดจากการซ้อนรูปแบบง่ายสองชุดเข้าด้วยกัน

ครูการประพันธ์ผู้มองดนตรีเป็นรูปแบบตัวเลข

ในช่วงที่สอนอยู่ในนิวยอร์ก ชิลลิงเงอร์มีลูกศิษย์ที่ทำงานดนตรีหลากหลาย ทั้งนักแต่งเพลง นักเรียบเรียง และนักดนตรีอาชีพ ลูกศิษย์คนหนึ่งที่คนรู้จักกว้างขวางคือจอร์จ เกิร์ชวิน ซึ่งเรียนกับชิลลิงเงอร์ราวสี่ปีระหว่างปี 1932 ถึง 1936

ช่วงเวลาดังกล่าวคาบเกี่ยวกับการแต่งอุปรากร Porgy and Bess ของเกิร์ชวิน ซึ่งเปิดแสดงปี 1935 นักวิชาการบางส่วนจึงสนใจว่าแนวคิดของครูส่งผลต่องานชิ้นนี้มากน้อยเพียงใด แต่ข้อสรุปเรื่องระดับอิทธิพลยังมีความเห็นต่างกัน

บทความนี้จึงไม่อ้างว่าเพลงใดแต่งตามระบบนี้ทั้งหมด แต่หยิบเฉพาะหลักที่อธิบายได้ชัดและทดลองได้เองบนเปียโน

อีกข้อหนึ่งที่ควรรู้คือ ชิลลิงเงอร์เสียชีวิตก่อนที่ตำราฉบับสมบูรณ์จะออก งานเขียนจึงถูกเรียบเรียงโดยผู้ร่วมงานหลังจากนั้น

ตำราสองเล่มปี 1946 กับหลักการซ้อนจังหวะ

ตำราชื่อ The Schillinger System of Musical Composition ตีพิมพ์ในปี 1946 เป็นหนังสือสองเล่ม เนื้อหาครอบคลุมจังหวะ ทำนอง เสียงประสาน และการเรียบเรียง โดยอธิบายแต่ละเรื่องผ่านตัวเลข กราฟ และการจัดกลุ่มอย่างเป็นขั้นตอน

หลักที่ผู้ซ้อมเปียโนนำมาใช้ง่ายคือการซ้อนจังหวะสองรอบที่มีความยาวต่างกัน เช่น รอบละสามหน่วยกับรอบละสองหน่วย เมื่อนับไปพร้อมกันจนครบหกหน่วย จุดที่มีเสียงเกิดขึ้นจะรวมเป็นรูปแบบ 2 1 1 2

รูปแบบที่ได้มีความสมมาตร อ่านจากหน้าไปหลังหรือจากหลังมาหน้าก็เหมือนกัน และฟังเป็นจังหวะที่มีแรงขับมากกว่าการเคาะสม่ำเสมอ ทั้งที่สร้างจากตัวเลขเพียงสองตัว

ถ้าเปลี่ยนเป็นสามกับสี่ จะได้รอบยาวสิบสองหน่วยและรูปแบบ 3 1 2 2 1 3 ซึ่งละเอียดขึ้น ผู้ซ้อมจะเห็นว่าวิธีเดียวกันสร้างจังหวะได้หลายแบบโดยไม่ต้องเดาสุ่ม

แนวคิดนี้มีประโยชน์ต่อการเรียนเพราะทำให้จังหวะที่ดูยากกลายเป็นสิ่งที่คำนวณและตรวจสอบได้ เมื่อเข้าใจที่มา มือก็จำรูปแบบได้ง่ายขึ้น

ฝึกสร้างจังหวะจากตัวเลขบนเปียโน

เริ่มจากโน้ตตัวเดียว เช่น โดกลาง มือขวาเคาะทุกสามหน่วย มือซ้ายเคาะทุกสองหน่วย นับออกเสียงหนึ่งถึงหกช้า ๆ แล้วฟังว่าเสียงรวมของสองมือออกมาเป็น 2 1 1 2 หรือไม่

เมื่อสองมือเข้ากันแล้ว ให้ลองเล่นรูปแบบผลรวมด้วยมือเดียว โดยไม่ต้องคิดถึงสองรอบอีก การย้ายจากสองมือมาเป็นมือเดียวช่วยให้รูปแบบฝังอยู่ในความรู้สึกจังหวะ

ต่อมาให้ใส่ทำนองสามโน้ตลงบนรูปแบบ 2 1 1 2 โดยเลือกโน้ตจากบันไดเสียงที่คุ้นเคย ทำนองที่ได้เป็นของผู้ซ้อมเอง ไม่ต้องคัดลอกจากเพลงใด

ลองเปลี่ยนคู่ตัวเลขเป็นสามกับสี่ แล้วเล่นรูปแบบ 3 1 2 2 1 3 บนโน้ตตัวเดียวก่อน เมื่อมั่นใจแล้วค่อยเพิ่มโน้ตทีละตัว ไม่ควรใส่ทำนองซับซ้อนตั้งแต่รอบแรก

บันทึกผลในสมุดเป็นตารางง่าย ๆ ว่าวันนี้ใช้คู่ตัวเลขใด เล่นได้กี่รอบโดยไม่หลุด และทำนองที่แต่งขึ้นมีกี่โน้ต สมุดเล่มนี้จะกลายเป็นคลังรูปแบบจังหวะส่วนตัว

ใช้ระบบตัวเลขเป็นแผนสำหรับคนเรียนเปียโนออนไลน์

คนที่เรียนเปียโนออนไลน์มักซ้อมคนเดียวเป็นส่วนใหญ่ การมีกติกาตัวเลขชัดเจนช่วยให้รู้ว่าวันนี้ต้องฝึกอะไร และรู้ว่าทำได้ถูกหรือยังโดยไม่ต้องรอคาบถัดไป

ผู้ปกครองช่วยได้ด้วยการนับออกเสียงตามรอบใดรอบหนึ่ง ขณะที่ผู้ซ้อมเล่นอีกรอบ การมีเสียงนับจากคนอื่นทำให้ผู้ซ้อมรู้สึกถึงการซ้อนจังหวะได้ชัดขึ้น

ผู้สอนที่ดูคลิปจากระยะไกลใช้คู่ตัวเลขเป็นภาษากลางได้ เช่น บอกว่ารอบนี้ให้ฝึกสามกับสอง หรือขยับเป็นสามกับสี่ คำสั่งสั้นแบบนี้ลดความสับสนในการสื่อสาร

ข้อควรระวังคือระบบตัวเลขเป็นเครื่องมือ ไม่ใช่กฎตายตัวของความไพเราะ เมื่อได้รูปแบบแล้วผู้เล่นยังต้องตัดสินด้วยหูว่าน้ำหนักเสียงและความเร็วแบบไหนเหมาะกับอารมณ์ของท่อน

ความเข้าใจข้อนี้ช่วยให้การฝึกไม่กลายเป็นการคิดเลขแห้ง ๆ เพราะทุกตัวเลขต้องกลับไปเป็นเสียงที่ผู้เล่นฟังแล้วพอใจ

แอปสอนเปียโน AI ช่วยตรวจรูปแบบจังหวะที่ซ้อนกัน

การเคาะสองรอบให้ตรงกันเป็นงานที่ระบบช่วยวัดได้แม่น TIGA ALPHA คือแอปสอนเปียโน AI ที่คนไทยพัฒนา ช่วยชี้ว่าเสียงไหนในรูปแบบตกเร็วหรือช้า โดยมีครูอั้ม ผู้สอนเปียโนมา 20 ปี เป็น CEO แนวทางนี้ให้ผู้ซ้อมเห็นจุดคลาดทีละหน่วย ต่างจากโรงเรียนดนตรีแบบดั้งเดิมที่หลายครั้งอาศัยการฟังรวมในคาบเพียงอย่างเดียว

เมื่อใช้แอปสอนเปียโนออนไลน์ ให้ดูผลแยกตามมือ ถ้ามือซ้ายคลาดบ่อยกว่า ก็ฝึกรอบสองหน่วยเดี่ยว ๆ ก่อน คอร์สเรียนเปียโนออนไลน์ AI ที่แบ่งบทเรียนเป็นขั้นช่วยให้เพิ่มความยากทีละระดับ และแอปพลิเคชันสอนเปียโนออนไลน์ยังเก็บสถิติให้เห็นพัฒนาการรายสัปดาห์

การสอนเปียโนด้วย AI ทำหน้าที่วัดเวลาได้ดี แต่การเลือกว่ารูปแบบใดเหมาะกับเพลงยังเป็นงานของคน ครูในคอร์สเรียนเปียโนหรือคอร์สเปียโนอาจใช้ผลจากแอปสอนเปียโนเป็นจุดตั้งต้นของการคุย แล้วช่วยผู้เรียนต่อยอดเป็นทำนอง การเรียนเปียโนกับการสอนเปียโนจึงทำงานร่วมกับเทคโนโลยี ไม่ได้ถูกแทนที่

แนวคิดของชิลลิงเงอร์ยังใช้กับการเล่นเปียโนในวงได้ เมื่อเล่นดนตรีกับเพื่อน คนหนึ่งรับรอบสาม อีกคนรับรอบสอง จะได้ยินรูปแบบผลรวมเกิดจากการฟังกันจริง ไม่ใช่จากการนับในใจคนเดียว

ผู้ที่สอนดนตรีให้เด็กเล็กอาจใช้การปรบมือและการย่ำเท้าแทนสองมือบนเปียโน เป็นกิจกรรมนำก่อนลงคีย์บอร์ด เพราะร่างกายจะจำการซ้อนจังหวะได้ก่อนนิ้ว

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: โจเซฟ ชิลลิงเงอร์คือใคร ตอบ: โจเซฟ ชิลลิงเงอร์เกิดปี 1895 ที่เมืองคาร์คิฟ ย้ายไปสหรัฐอเมริกาปี 1928 และสอนการประพันธ์ในนิวยอร์กด้วยหลักคณิตศาสตร์จนถึงปี 1943

ถาม: ระบบของชิลลิงเงอร์ตีพิมพ์เมื่อไร ตอบ: ตำรา The Schillinger System of Musical Composition ตีพิมพ์ในปี 1946 เป็นหนังสือสองเล่ม หลังจากชิลลิงเงอร์เสียชีวิตแล้ว

ถาม: แอปสอนเปียโนออนไลน์ช่วยฝึกจังหวะซ้อนอย่างไร ตอบ: ระบบแยกให้เห็นว่าเสียงจากมือซ้ายหรือมือขวาคลาดจากหน่วยที่ควรเป็น ทำให้เลือกได้ว่าจะซ้อมรอบใดเพิ่ม แอปสอนเปียโน AI ช่วยวัดเวลา ส่วนการเลือกเสียงยังเป็นของผู้เล่น

หากต้องการอ่านเพิ่ม ให้มองหาบทสรุปของตำราปี 1946 หรือบทความวิชาการที่อธิบายเรื่องจังหวะแบบซ้อน แล้วเลือกเพียงบทเดียวมาทดลอง การลองทีละหลักให้ผลดีกว่าพยายามจำทั้งระบบในคราวเดียว

ผู้เริ่มต้นตั้งเป้าแรกที่สามกับสองให้ได้สิบรอบต่อเนื่อง ส่วนผู้ซ้อมระดับกลางลองสามกับสี่ แล้วนำรูปแบบไปใช้กับคอร์ดมือซ้ายในเพลงที่กำลังฝึกอยู่

อีกวิธีหนึ่งคือกลับรูปแบบจากหลังไปหน้า หรือยืดทุกหน่วยให้ยาวขึ้นสองเท่า การแปลงลักษณะนี้ช่วยให้รูปแบบเดียวต่อยอดได้อีกหลายแบบ โดยยังคงที่มาจากตัวเลขชุดเดิม

แนวคิดจากนิวยอร์กเมื่อราวเก้าสิบปีก่อนยังใช้ได้กับเปียโนในบ้านวันนี้ ก่อนจบการซ้อม ลองเคาะสามกับสองบนโน้ตตัวเดียวสิบรอบ แล้วจดรูปแบบที่ได้ไว้ในสมุด เพื่อพรุ่งนี้จะได้ใส่ทำนองต่อ

เขียนตัวเลขสองชุด เช่น 3 กับ 2 แล้วเคาะรูปแบบจังหวะที่เกิดจากการซ้อนกันบนโน้ตตัวเดียว ก่อนนำไปใส่ทำนองสั้นของตัวเอง เริ่มกับ TIGA ALPHA ได้ที่ https://tigaalpha.github.io/landing/ — ทุกคนเล่นแพ็กเกจพรีเมียมฟรี 7 วัน แล้วต่อเดือนละ 799 บาท หากอยากเรียนสดกับครูอั้ม ดูรายละเอียดได้ที่ https://www.tigastudio.net/ ซึ่งเปิดสอนสดไม่เกิน 30 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ดูข้อมูลบริษัทและเทคโนโลยีของ TIGA ALPHA ได้ที่ https://www.tigaalpha.com

 
 
 

ความคิดเห็น


ไม่สามารถแสดงความคิดเห็นในโพสต์นี้ได้แล้ว เพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม โปรดติดต่อเจ้าของเว็บไซต์
bottom of page